Bankacılık Terimleri

bankacilik-terimleri
    Paylaş
    Mevduat 
    Bankalara ve benzeri kredi kurumlarına istenildiğinde ya da belli bir vade ya da ihbar süresi sonunda çekilmek üzere yatırılan paradır. Mevduatın izlendiği hesaplara ise, yerine veya türüne göre, "mevduat hesapları", "alacaklı câri hesaplar", "küçük câri hesaplar" gibi adlar verilmektedir. Mevduat hesabı önemlidir, paranızın enflasyon karşısında değer kaybetmesini engeller, paranız değer kazanır. Paranız bankada olursa para akışınız kolay olur, bir talimatla faturalarınız ödenebilir, kredi kartı borcunuz ya da kiranız otomatik olarak ödenebilir ve böylelikle siz yoğun hayatınızda bu gibi ayrıntılar ile uğraşmak zorunda kalmazsınız.
    Banka Kartı 

    Mevduat hesabı veya özel cari hesapların kullanımı dahil bankacılık hizmetlerinden faydalanmayı sağlayan karttır. Banka kartı neredeyse para ile eşdeğerdir, hesabınızdaki parayı harcar, fazlasını değil ve ama nakit kullanmaktan daha güvenlidir, çünkü şifrelenebilir. Banka kartınızı ATM’lerde ve alışverişte kullanabilirsiniz. Alışveriş işlemlerinizde banka kartınızı kullandığınızda alışveriş tutarınız vadesiz hesabınızın bakiyesinden düşecektir.

      Kredi Kartı
    Bankaların ve bazı finansman kuruluşlarının müşterilerine verdiği, anlaşmalı POS cihazı bulunan alışveriş noktalarında nakit kullanımı gerekmeksizin ödeme amaçlı veya banka ATM'lerinden nakit avans çekmek amaçlı kullanılabilen, yapılan harcamaların aylık olarak bankaya tek seferde ya da taksitlerle ödenmek zorunda olunduğu, nakit paraya alternatif bir ödeme aracıdır. Kredi kartını, banka kartından ya da nakit paradan ayıran özellik çeşitli kampanyaların yanı sıra taksit yapma imkanıdır. Bu özellikle yüksek meblağlı ürün alımını çok pratik hale getirmektedir. Fakat bugün birçok kredi kartı kullanıcısını mağdur eden algı, kredi kartı limitini mevcut para farz ederek sınırsız bir şekilde harcamak, ya da taksitlenmiş fiyatı düşük bularak, sadece bir taksit ödeyecek olma algısıdır. 
     Kredi
    Bir kimseye belirli bir süre sonra geri almak kaydıyla satın alma gücü sağlanması veya bu gücün devredilmesi olarak tanımlanır. Kredi sanılanın aksine “sizin olmayan” para değildir, “sizin olan” paradır, kazanabileceğinizi öngördüğünüz miktardır. Bankadan kredi çekilmesi iyi bir hesaplama gerektiren bir süreçtir, miktar ve ödeme koşulları belirlenirken bunlar göz önünde bulundurulmalıdır. Kredi almaktan korkulmamalıdır, Türkiye’de bugün yaklaşık 13 milyon insan kredi kullanmaktadır.
     Fon

    Sermaye Piyasası Kurulu'nca yetkilendirilmiş kurumların yatırımcılardan topladığı birikimlerle riski dağıtmak amacıyla içerisinde birden çok hisse senedi, devlet tahvili, döviz, değerli maden ya da faiz getirili değerli kâğıt olacak şekilde çeşitlendirerek oluşturduğu portföydür. Yatırımcılar fondaki birikimlerine karşılık bir katılım belgesi alırlar. Faiz fonları, hisse senedi fonları, karışık fonlar ve nesil fonları olarak çeşitlenir. Sermaye piyasalarında büyük işlem hacmine sahip olan bir yatırım enstrümanıdır. 

     Hisse Senedi
    Bir şirketin anaparasının eşdeğer parçalarından biridir. Bir şirkete ait hisse senedini satın alan kişiler o şirketin ortakları arasına katılırlar. Hisse senedi, şirket ile hisse sahibi arasındaki özel ilişkiyi ifade eder.
     Tahvil
    Bir hükümet veya şirketçe çıkarılmış ve gelecekte belirlenmiş bir tarihte para artı faizin toplam miktarını geri ödeme sözü veren faiz getirili belgedir. Tahvilin uzun vadeli kredilerden en önemli farklarından biri, tahvilin temerrüt ve  kredilerin yeniden yapılandırma riskine göre fiyatlanmasıdır. Tahvil borçlusu iflas ederse müşterilerin uzlaşma imkanı yoktur. Bu da maliyeti yükseltir.
      Devlet Tahvili

    Devlet tarafından TL ya da döviz olarak çıkarılan borçlanma senetlerini alarak, paranızı değerlendirmenize yarayan, orta ve uzun vadeli yatırım araçlarıdır. Bu yatırım araçlarını, vade sonunu beklemeden, dilediğiniz zaman satıp paraya dönüştürebilirsiniz. Getirisi az olmakla birliktedır ama  riski de azdır, güvenilirdir. Hazine bonoları ise, T.C. Hazinesi'nin çıkarmış olduğu bir yıldan kısa vadeli senetlerdir.

      Bono

    Borçlusu tarafından imzalanarak alacaklıya verilen ve belli bir paranın, belli bir süre sonra ödeneceğini bildiren ticari belgeyekıymetli evraka bono (emre muharrer senet) denir. Bono daima emre yazılı düzenlenir; hamiline düzenlenemez. Bonolar ekonomiye hareket kazandırır, alacaklı olarak çalışan bir kimsenin nakit parası olmayabilir fakat bekletmemesi gereken bir müşterisi olabilir, müşteri ödemeyi sonra yapacak olabilir, bu gibi durumlarda bono alım-satıma esneklik sağlar. Bonolar vadesi geldiğinde elden verilerek bozdurulabilir, ya da vadeden önce iskontoıskonto edilerek bankadan alınabilir. Bankadan alınması halinde alacaklının ve bankanın kazancı vardır, muhattabınmuhatabın kazancı ya da kaybı yoktur.

     BES (Bireysel Emeklilik Sistemi)
    Tasarruf nitelikli bir emeklilik sistemidir. Ülkemizde özellikle büyük şehirlerde çoğu insanın emeklilik maaşı yeterli değildir. Ve ne yazık ki birçok insan çalışırken ki maaşının her zaman bu şekilde devam edeceği yanılgısına düşer ve bu esnada yarınını düşünmez. Yarınını düşünen ve tasarruf yapmak isteyen insanlar bile çoğu zaman “bu taksitim de bitsin öyle, bir ev daha alayım öyle” şeklinde bu durumu ertelerler. Bu ertelemeyi engellemek ve daha düzgün ve disiplinli bir birikim sağlamak amacıyla BES çok önemlidir.
     Faiz

    Bir borç anlaşmasının satışı sonucu elde edilen getiri oranıdır. Faiz için paranın fiyatı diyebiliriz. Borçlanırken ya da tasarruf ederken…

    Faiz türleri şu şekildedir:

    Basit Faiz: Basit faiz belirli bir dönem sonunda anaparaya ilave edilen faizdir. 
    Basit Faiz Formülü: Basit Faiz = Anapara * Faiz oranı * Süre

     Bileşik Faiz

    Bir yatırımın, yatırım dönemi boyunca kazandığı faizin de yeni yatırım döneminde yatırıma tabi tutulması sonucu elde edilen getiriyi gösteren faizdir. Diğer bir deyişle faizin de faiz kazanmasıdır. Örneğin 1 ay vadeli mevduat için bankamızdan %10 net faiz aldığımızı var sayalım. Bu oran yıllık bir oranı ifade etmektedir. Aylık kazanacağınmız faiz %10’un 12’de 1’i kadar olacaktır. Aylık kazanılan faizi anaparanın üzerine ilave ederek tekrar aynı orandan değerlendirdiğimizde, yıllık kazanç %10,47’ye çıkacaktır. Bu oran aylık basit %10 olan oranın yıllık bileşiğini ifade edecektir.

    Faizle ilgili bir diğer önemli husus da brüt ya da net olmasıdır. Örneğin mevduatlarda yayınlanan faizler brüt faizlerdir, oysa ki mevduatın vadesinde kazanacağınız net rakam bundan daha düşük olmaktadır. Bunun nedeni ise stopajdır.

     Stopaj (Kaynaktan Kesme)

    Stopajı, kaynağından kesilen gelir vergisi olarak tanımlamak mümkündür diyebiliriz. Gelir vergisinde, özellikle maaş ve ücretlilerin vergi borçlarının ödenmesinde, gelir henüz sahibinin eline geçmeden verginin kesilmesini ifade eder. Bugün itibariyle mevduatta stopaj oranı %15’dir. Ayrıca stopaj tutarının %10’u kadar da bir fon kesintisi olmaktadır. Stopaj oranları hükümetin teşvik etmek istediği enstrümana göre farklılık arz edebilmektedir. Örneğin Bireysel Emeklilik Sistemi'nde bu oran şu an %5’dir.

    Kullandığımız ürünlerde bir diğer kritik konu ise faizin yanında diğer komisyon ve masraflardır. Örneğin kredi kullanırken sadece faiz oranına değil diğer maliyetlere de bakılmalıdır. Mukayese yapabilmek için bankacınızdan kredinin tüm masraf ve komisyonlar yansıtılmış yıllık maliyet oranını istemelisiniz. Bazen bütçe ve gelir gider dengeniz açısından ödeme planı daha uygun olduğu için yıllık maliyet oranı daha yüksek kredileri kullanmayı da tercih etmek isteyebilirsiniz.

    Size önerilen finansal enstrümanın getirisi bir diğerinden yüksek olduğunda, getirinin sabit mi değişken mi olduğunu mutlaka teyit etmelisiniz.

     Sabit Getiri
    Eğer risk sevmiyorsanız, sabit getiri tam size göre. Sabit getiride paranızın değer kaybetme riski yoktur, aynı şekilde çok fazla değer kazanma ihtimali de yoktur. Paranızın ne kadar değerleneceğini önceden bilirsiniz. Devlet tahvili, vadeli mevduat bunun için idealdir.
     Değişken Getiri
    Risk severler için idealdir. Paranız ikiye de katlanabilir, değeri de düşebilir. Döviz, hisse, altın gibi ürünler bu kapsama girer. Bazı enstrümanlar içerdikleri risk itibarıyla daha yüksek getiri sağlayabilirler. Burada önemli olan riski doğru anlamak, o üründe doğru bekleme süresinin ne olduğunu bankacınızla konuşmak ve risk alırken bilerek almaktır. Böyle bir durumda belki de sabit ve değişken getirili enstrümanlardan bir sepet yapmak anlamlı olacaktır.
     Sepet
    Çeşitli ürünlere yatırım yapmak anlamına gelir. Böylece kar maksimize, zarar minimize edilmeye çalışılır. Diğer bir deyişle geliri sigortalamak olarak görülebilir. Özellikle öngörü net değil ise kullanımında fayda vardır. Mesela paranızın bir kısmını devlet tahviline, bir kısmını altına, bir kısmını da dövize yatırabilirsiniz. Böylece biri azalırsa öteki artabilir ve kaybınız minimize olmuş olur. Altın ve döviz azalsa bile devlet tahvili ile kendinizi güvenceye almış olursunuz.

     

    Sayfa içeriğini puanla